Ly hôn vắng mặt là tình huống pháp lý xảy ra khi một bên vợ hoặc chồng không thể hoặc không muốn tham gia vào quá trình giải quyết ly hôn. Đây là một vấn đề nhạy cảm nhưng không hiếm gặp trong các vụ án ly hôn tại Việt Nam. Vậy, thủ tục ly hôn đơn phương trong trường hợp vợ hoặc chồng vắng mặt cần chuẩn bị những giấy tờ gì, quy trình thực hiện ra sao, và
thời gian giải quyết kéo dài bao lâu? Trong bài viết này,
TNP Lawyers sẽ làm rõ theo quy định của pháp luật hiện hành.
Quy định của pháp luật về đơn phương ly hôn
Đơn phương ly hôn là hình thức ly hôn do một bên vợ hoặc chồng yêu cầu tòa án giải quyết khi hai bên không đồng thuận ly hôn hoặc một bên không hợp tác. Đây là trường hợp ly hôn xảy ra khi mâu thuẫn hôn nhân nghiêm trọng, mục đích hôn nhân không đạt được, và một bên cảm thấy không thể tiếp tục duy trì mối quan hệ vợ chồng. Tại Điều 56 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định:
- Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.
- Trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn.
- Trong trường hợp có yêu cầu ly hôn theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Luật này thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc chồng, vợ có hành vi bạo lực gia đình làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của người kia.
Như vậy, trong trường hợp muốn đơn phương ly hôn phải thuộc một trong các trường hợp trên, phải có bằng chứng chứng minh được hành vi bạo lực gia đình, ngoại tình…hoặc có căn cứ chứng minh rằng chồng/vợ xúc phạm, làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín, tổn thất về tinh thần hoặc gây thương tích, tổn hại đến sức khỏe của nhau.
Các bước thực hiện thủ tục ly hôn vắng mặt

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ ly hôn
Sau khi đã có đủ cơ sở chứng minh theo quy định tại Điều 56 Luật hôn nhân và gia đình 2014 thì bạn có quyền làm đơn yêu cầu tòa án nhân dân có thẩm quyền giải quyết đơn phương ly hôn. Hồ sơ ly hôn vắng mặt bao gồm các giấy tờ sau:
- Đơn xin ly hôn vắng mặt (theo mẫu của tòa án): tải tại ĐÂY
- Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản chính hoặc bản sao có công chứng nếu mất bản chính)
- CMND/CCCD và sổ hộ khẩu (bản sao công chứng)
- Giấy khai sinh của con (nếu có con chung)
- Giấy tờ chứng minh tài sản chung (sổ đỏ, giấy tờ xe, hợp đồng mua bán…) nếu có tranh chấp về tài sản
- Chứng cứ về mâu thuẫn hôn nhân (ví dụ: hình ảnh, tin nhắn, biên bản công an về bạo lực gia đình...)
Bước 2: Nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền
Tòa án giải quyết ly hôn vắng mặt: Theo quy định tại Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 thì nguyên đơn nộp hồ sơ tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc. Trong trường hợp không rõ địa chỉ bị đơn, nguyên đơn có thể nộp tại nơi cư trú cuối cùng của bị đơn.
Bước 3: Tòa án thụ lý vụ án và tiến hành hòa giải
Sau khi nhận hồ sơ, tòa án sẽ kiểm tra tính hợp lệ và thông báo thụ lý vụ án và yêu cầu nguyên đơn đóng án phí sơ thẩm. Khi Tòa án ra quyết định thụ lý vụ án ly hôn, sau đó sẽ tổ chức hòa giải. Theo quy định tại khoản 1 Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, nếu bị đơn đã được triệu tập hợp lệ nhưng cố tình vắng mặt, việc hòa giải ly hôn vắng mặt được xem là không thành.
Bước 4: Nhận bản án hoặc quyết định ly hôn
Tòa án ra phán quyết về việc chấm dứt quan hệ hôn nhân, đồng thời giải quyết các vấn đề liên quan:
Thời gian giải quyết ly hôn vắng mặt: Thường khoảng 4-6 tháng, nhưng có thể lâu hơn nếu phải niêm yết hoặc xác minh nơi cư trú của bị đơn.
Ly hôn vắng mặt một bên thì có được tòa án giải quyết không?
Căn cứ theo quy định tại Điều 228 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án trong các trường hợp sau đây:
- Nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và người đại diện của họ vắng mặt tại phiên tòa có đơn đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt.
- Nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt tại phiên tòa nhưng có người đại diện tham gia phiên tòa.
Nếu nguyên đơn đã được triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt tại Tòa án trong cả 02 lần triệu tập mà không có lý do chính đáng, điều này được coi là từ bỏ yêu cầu khởi kiện. Trong trường hợp này, Tòa án sẽ ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án ly hôn đơn phương theo quy định pháp luật. Việc đình chỉ này đồng nghĩa với việc nguyên đơn không thể tiếp tục yêu cầu giải quyết ly hôn với cùng nội dung nếu không có lý do hợp pháp để khởi kiện lại. Ngược lại, nếu bị đơn không có mặt trong lần triệu tập đầu tiên, Tòa án sẽ phải hoãn phiên xét xử để đảm bảo quyền lợi của các bên. Tuy nhiên, nếu bị đơn tiếp tục vắng mặt mà không cung cấp lý do chính đáng trong lần triệu tập lần 2, Tòa án có quyền tiến hành xét xử vắng mặt. Trong trường hợp này, phán quyết của Tòa sẽ dựa trên các chứng cứ mà nguyên đơn đã cung cấp cũng như các quy định pháp luật liên quan để đảm bảo việc giải quyết vụ án được công bằng và hợp pháp.
Vợ, chồng có được ủy quyền cho người khác tham gia tố tụng khi ly hôn không?
Theo Khoản 4 Điều 85 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 thì đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mặt mình tham gia tố tụng. Trường hợp cha, mẹ, người thân thích khác yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn thì họ là người đại diện. Trong
thủ tục ly hôn, pháp luật yêu cầu các bên phải tham gia hòa giải trước khi Tòa án tiến hành xét xử vụ án. Hòa giải là một bước quan trọng để Tòa án tìm kiếm cơ hội hàn gắn mối quan hệ vợ chồng trước khi đưa ra phán quyết cuối cùng. Việc hòa giải này đòi hỏi các bên phải trực tiếp tham gia, thể hiện ý chí của mình về việc có tiếp tục duy trì cuộc sống hôn nhân hay không. Do đó, nếu một bên không tham gia hòa giải mà ủy quyền cho người khác, sẽ làm mất đi cơ hội để Tòa án tìm hiểu rõ tình hình và mong muốn thực sự của các bên. Vì vậy, pháp luật quy định không cho phép vợ hoặc chồng ủy quyền cho người khác tham gia hòa giải. Mặc dù vợ hoặc chồng không thể ủy quyền cho người khác thay mặt mình yêu cầu ly hôn hay tham gia hòa giải, nhưng trong quá trình tố tụng, họ vẫn có thể ủy quyền cho người khác thực hiện một số công việc cụ thể, như:
- Ủy quyền để giải quyết các vấn đề liên quan đến tài sản: Nếu có tranh chấp tài sản chung, một bên có thể ủy quyền cho người đại diện hợp pháp để tham gia giải quyết các vấn đề tài chính, tài sản trong vụ ly hôn.
- Ủy quyền về quyền nuôi con: Trong trường hợp tranh chấp quyền nuôi con, vợ hoặc chồng có thể ủy quyền cho người khác để tham gia các buổi làm việc, phiên tòa liên quan đến quyền lợi của con cái.
- Ủy quyền về thủ tục pháp lý: Các thủ tục hành chính, như nộp hồ sơ, lấy giấy tờ hoặc đại diện trong các buổi làm việc khác có thể được ủy quyền cho người đại diện hợp pháp.
Vì vậy, pháp luật yêu cầu vợ hoặc chồng phải trực tiếp tham gia các thủ tục tố tụng trong vụ án ly hôn, đặc biệt là trong yêu cầu ly hôn và hòa giải, nhằm đảm bảo quyền lợi và bảo vệ quyền tự quyết của mỗi bên. Mặc dù có thể ủy quyền cho người khác trong các vấn đề liên quan đến tài sản hay quyền nuôi con, nhưng quyền yêu cầu ly hôn là quyền nhân thân không thể chuyển nhượng. Điều này giúp bảo vệ sự công bằng, minh bạch và chính xác trong quá trình giải quyết ly hôn.
Một số câu hỏi thường gặp liên quan đến ly hôn vắng mặt
Tòa án có giải quyết ly hôn nếu bị đơn vắng mặt không?
Có, Tòa án vẫn có thể giải quyết ly hôn ngay cả khi bị đơn vắng mặt. Theo Điều 227 Bộ luật tố tụng dân sự 2015, nếu bị đơn được triệu tập hợp lệ nhưng không đến tham gia phiên tòa mà không có lý do chính đáng, Tòa án có thể xét xử vắng mặt. Tuy nhiên, Tòa án sẽ phải triệu tập lại bị đơn ít nhất một lần nữa. Nếu sau hai lần triệu tập mà bị đơn vẫn không tham gia, Tòa án sẽ tiếp tục xét xử vụ án ly hôn mà không có sự tham gia của bị đơn.
Nguyên đơn có bị ảnh hưởng nếu vắng mặt khi Tòa triệu tập?
Nếu nguyên đơn (người yêu cầu ly hôn) vắng mặt khi Tòa triệu tập, và không có lý do chính đáng, Tòa có thể coi đó là từ bỏ yêu cầu ly hôn. Theo Điều 192 Bộ luật tố tụng dân sự 2015, nếu nguyên đơn không tham gia phiên tòa lần đầu tiên mà không có lý do hợp lý, Tòa sẽ ra quyết định đình chỉ vụ án. Nếu nguyên đơn tiếp tục vắng mặt mà không có lý do chính đáng sau lần triệu tập thứ hai, vụ án sẽ bị đình chỉ và không được giải quyết.
Có thể ly hôn vắng mặt một bên nếu không thể xác định địa chỉ của bị đơn?
Trong trường hợp không thể xác định được địa chỉ của bị đơn, Tòa án sẽ tiến hành thông báo tìm kiếm bị đơn qua phương tiện thông tin đại chúng. Nếu sau một thời gian tìm kiếm mà không thể liên lạc được với bị đơn, Tòa án có thể xét xử vắng mặt theo Điều 71 và Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Tòa sẽ căn cứ vào các chứng cứ có sẵn từ nguyên đơn và các bên liên quan để đưa ra phán quyết.
Nếu nguyên đơn đã được Tòa triệu tập và vắng mặt lần đầu nhưng có lý do chính đáng, Tòa có xét xử vắng mặt không?
Theo Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, nếu nguyên đơn vắng mặt trong phiên tòa lần đầu nhưng có lý do chính đáng (ví dụ như bệnh tật, tai nạn, hoặc sự kiện bất khả kháng), Tòa án sẽ hoãn phiên tòa và triệu tập lại lần thứ hai. Tuy nhiên, nếu nguyên đơn vắng mặt lần thứ hai mà không có lý do hợp lý, Tòa án có thể ra quyết định đình chỉ vụ án.
Nếu vợ chồng có con chung, Tòa án sẽ giải quyết vấn đề quyền nuôi con thế nào khi một bên vắng mặt?
Tòa án sẽ giải quyết quyền nuôi con dựa trên lợi ích tốt nhất của trẻ em, theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Nếu một bên vắng mặt, Tòa án vẫn có thể quyết định quyền nuôi con dựa trên các chứng cứ và yêu cầu của nguyên đơn.
Điều kiện xét xử vắng mặt trong ly hôn là gì?
Theo Điều 227 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, điều kiện xét xử vắng mặt trong ly hôn bao gồm:
- Bị đơn vắng mặt tại phiên tòa lần thứ hai dù đã được triệu tập hợp lệ mà không có lý do chính đáng.
- Người khởi kiện vắng mặt nhưng có đơn yêu cầu xét xử vắng mặt hoặc đã được triệu tập hợp lệ hai lần mà vẫn không tham gia.
- Trường hợp một bên không rõ nơi cư trú, Tòa án sẽ tiến hành niêm yết thông báo hoặc công khai trên phương tiện thông tin đại chúng.
Có bắt buộc phải tiến hành hòa giải ly hôn vắng mặt không?
Theo Điều 205 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, hòa giải ly hôn vắng mặt là một bước bắt buộc trong quá trình giải quyết ly hôn, trừ các trường hợp sau:
- Bị đơn không rõ nơi cư trú, không thể triệu tập hợp lệ.
- Một bên cố tình vắng mặt và không có lý do chính đáng. Trong trường hợp hòa giải không thành, Tòa án sẽ đưa vụ án ra xét xử.
Người khởi kiện có thể ủy quyền cho người đại diện tham gia tố tụng khi ly hôn vắng mặt không?
Có, theo quy định tại Điều 85 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, người khởi kiện có quyền ủy quyền cho người đại diện tham gia tố tụng khi ly hôn vắng mặt. Người đại diện phải cung cấp giấy ủy quyền hợp lệ. Tuy nhiên, việc ủy quyền không áp dụng với các thủ tục liên quan trực tiếp đến ý chí cá nhân, như việc tham gia hòa giải hoặc cam kết thỏa thuận nuôi con và chia tài sản.
Trên đây là toàn bộ thông tin về Thủ tục đơn phương ly hôn vợ hoặc chồng. Quý khách hàng có nhu cầu giải quyết vấn đề pháp lý về ly hôn, vui lòng liên hệ TNP Lawyers để được hỗ trợ tốt nhất!